Een rechtbank in Sint-Petersburg heeft de LHBTIQ+-belangenorganisatie Coming Out officieel aangemerkt als extremistische organisatie. De uitspraak werd gedaan tijdens een besloten zitting en betekent dat de organisatie in Rusland feitelijk verboden is.
De procedure was aangespannen door het Russische ministerie van Justitie. Details van de zaak zijn niet openbaar gemaakt. Met de uitspraak escaleert de campagne van de Russische overheid onder president Vladimir Poetin tegen LHBTIQ+-activisme.
Door dankzij voorbereiding
Coming Out laat weten ondanks het besluit door te gaan met haar werk. De organisatie opereert inmiddels vanuit het buitenland. „We hebben ons al lange tijd op deze ontwikkeling voorbereid”, schrijft Coming Out in een verklaring. „We hebben onze beveiliging versterkt en blijven verantwoordelijk handelen voor iedereen die op ons rekent.”
Het is de eerste LHBTIQ+-belangenorganisatie die als extremistisch wordt bestempeld sinds het Russische Hooggerechtshof in november 2023 de zogenoemde „internationale LGBT-beweging” tot extremistische organisatie verklaarde. Daarmee werd feitelijk al het LHBTIQ+-activisme in Rusland al verboden. Rechtszaken tegen twee andere organisaties lopen nog bij rechtbanken in Sint-Petersburg en in de regio Samara.
‘Extremistische materialen en symbolen’
De positie van LHBTIQ+-personen in Rusland staat al jaren onder druk. Sinds de grootschalige Russische invasie van Oekraïne is de situatie verder verslechterd. President Poetin presenteert het conflict met het Westen regelmatig als een strijd om traditionele waarden, waarbij hij westerse landen ervan beschuldigt Rusland te willen ondermijnen via LHBTIQ+-rechten.
In de afgelopen jaren werden meerdere wetten ingevoerd die LHBTIQ+-zichtbaarheid beperken. Positieve of neutrale uitingen over homoseksuele of transgender personen in media zijn verboden. Zelfs de regenboogvlag en de afbeelding getiteld ‘Putin is a gay clown’ zijn in Rusland verboden. De afbeelding verscheen al in 2013, het jaar waarin de eerste anti-LHBTIQ+ wetgeving in Rusland werd aangenomen. In 2017 werd de afbeelding als item 4071 op de lijst met ‘extremistische materialen‘ geplaatst. Naast afbeeldingen, vlaggen en andere verboden uitingen zijn ook genderbevestigende medische behandelingen en officiële wijzigingen van gender in documenten niet langer toegestaan.
Na de uitspraak van het Hooggerechtshof in 2023 voerden Russische autoriteiten invallen uit in homobars, nachtclubs en draglocaties in onder meer Moskou en Sint-Petersburg. Mensen kregen boetes of strafzaken opgelegd voor deelname aan de vermeende „LHBT-beweging” of voor het tonen van symbolen die als extremistisch worden beschouwd.
Kwetsbaar en geïsoleerd
Volgens Denis Oleinik, directeur van Coming Out, proberen Russische autoriteiten de LHBTIQ+-gemeenschap „zo kwetsbaar en geïsoleerd mogelijk” te maken. De organisatie biedt inmiddels vooral online psychologische en juridische ondersteuning en helpt mensen die Rusland willen verlaten.
Oleinik waarschuwt dat de extremistische classificatie risico’s kan opleveren voor mensen die materiaal van Coming Out delen of financieel bijdragen. Toch benadrukt hij dat hulp zoeken nog steeds mogelijk is. „We kunnen mensen blijven ondersteunen, en het is ook toegestaan om die hulp te ontvangen.”
Over de auteur
